Kapat

Sabahattin Kudret Aksal (Hayatı)

Anasayfa
-----SANAT KÜTÜPHANESİ----- Sabahattin Kudret Aksal (Hayatı)

5 Mart 1920’de İstanbul’da doğdu. 19 Nisan 1993’te İstanbul’da yaşamını yitirdi.
Şairin ailesi, Manastır’dan İstanbul’a göç eden bir ailedir. Kudret Aksal, 25 Mart 1920 tarihinde İstanbul’un Beşiktaş semtindeki Akaretler Caddesi’nde üç katlı bir evde doğmuştur. Babasının adı Saadettin, annesinin adı ise Asiye’dir. [1] Babası Milli Savunma Bakanlığında çalışmış olan Sadettin Bey’dir. [2] Sabahattin Kudret Aksal, Saadettin Bey’in Asiye Hanım’la yaptığı ikinci evliliğinden olan tek evladıdır. Aksal’ın anne tarafından dedesinin adı ise, Hacı İzzet Efendi’dir. Manastırlı olan Hacıİzzettin Efendi, oldukça zengin, varlıklı bir aileye sahiptir.[3] Saadettin Bey, kısa bir sure sonra ince hastalığa yakalanarak 1920 yılında vefat etmiş; bunun üzerine teyzesi Sabriye Hanım daha üç aylık bir bebek iken, yetim kalan Sabahattin Kudret’i ve annesini de yanına almıştır
Beşiktaş Şark İdadisinde başladığı ilköğrenimini eski adı “Şark İdadisi” olan ve sonra “38. İlkokul” diye değiştirilen 38. İlkokulda bitirdi (1931) Işık Lisesine girer bu özel okulun öğretmenleri arasında Felsefe hocası olarak Hilmi Ziya Ülken, edebiyat hocası olarak da Ahmet Hamdi Tanpınar vardır. 1937’de Özel Işık Lisesi’nden mezun olmuştur.  Liseden sonra Bir yıl kadar Hukuk Fakültesi’nde devam eder. Bu okulu bırakarak İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ne kayıt yaptırır. Lise yıllarından beri tanıdığı Munire Aksal da aynı bolümdedir. Aksal, mezun olur olmaz kendisi gibi subay çocuğu olan Munire Butun’le 1943 16 Aralık 1943’te evlenmiştir.[4]
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nü 1943’te bitirdi. Fakülte yıllarında edebiyat alanında ilk somut adımlarını attı. İlk şiirleri ve yazıları bu yıllarda iken yayınlanmaya başladı. İlk şiiri 1938’de Varlık dergisinde, ilk öyküsü 1940’ta Küllük dergisinde çıktı. İk şiirlerini memleketçilik anlayışı ile ve Cahit Sıtkı Tarancı tesiriyle yazıyordu.   1939 yılında Garip şiiri adını duyurmaya başlayınca 1941 den sonra Garipçilere ilgi duymaya başladı. Serbest şiir tarzı ile ilgilenerek bu tarzı benimsedi. Garip şiir etkindeki espriye dayalı ilk şiirlerini serbest ölçü ile yazmaya başlamıştı. Günlük yaşamın, küçük ayrıntıları ile Orhan veli gibi gündelik hayattaki avareliklerini anlatan şiirler yazmaya başladı.
1943-1948 arasında İstanbul’da İstiklal, Işık ve Boğaziçi liselerinde felsefe öğretmenliği yaptı (1943-1948).[5]
19 Eylül 1949 tarihinde Çalışma Bakanlığı, İstanbul Bölge Çalışma Müdürlüğü’nde çalışma müfettiş yardımcılığına “aday” memur olarak başlamış;6 Ekim 1950’den 24 Eylül 1951’e kadar aynı yerde “iş müfettişliği” görevini sürdürmüş; buradan İstanbul Belediyesi Müfettiş Muavinliği ’ne terfi ile tayin edilmiş tir. 1962’de İstanbul Belediyesi Teftiş Heyeti Müdürlüğü Müfettişliği ’ne atanmış; 1965’te İstanbul Belediye Konservatuarı Tiyatro Bölümü’nde toplam üç ay psikoloji-estetik öğretmenliği yapmıştır. 6 Ekim’de Belediye Müfettişliği ‘ne geri donmuş; 1966’da İstanbul Belediyesi Teftiş Heyeti Müdürlüğü Müfettişliği ‘ne ikinci kez atanmış; aynı tarih itibariyle İstanbul Belediyesi Konservatuarı
Tiyatro Bolumu Psikoloji-Estetik öğretmenliğine başlamış; emekliliğine kadar bu görevde Kalmıştır.[6]Üsküdar Üçüncü Ortaokulu’nda Türkçe öğretmeni olarak başladığı Memuriyetini, yine öğretmen olarak k yaklaşık 36 yıl sonra tamamlamış ve 6 Mayıs 1977’deKendi isteği ile emekliye ayrılmıştır.[7]
Gazoz Ağacı adlı öykü kitabıyla 1955 yılı Sait Faik Faik Armağanı’nı kazandı. :19 Nisan 1993 tarihinde İstanbul’da ölmüştür. Şairin na’şı, Üsküdar’da Karaca Ahmet mezarlığına defnedilmiştir [8]

EDEBİ KİŞİLİĞİ
İlk şiiri 1938’de Varlık dergisinde, ilk öyküsü 1940’ta Küllük dergisinde çıkmıştır. İlk oyunu Evin Üstündeki Bulut 1948’de oynanmış, 1940’lardaki I. Yeni edebiyat hareketi içinde yer almıştır. Günlük yaşamın, küçük ayrıntıların avareliklerin şairi olmuş, Cahit Sıtkı Tarancı etkisiyle hece vezni ve uyak kullandığı ilk dönem şiirlerinden sonra Garip akımı  Oktay Rıfat ve Orhan Veli’ye yakınlaşmıştır. “Özellikle ilk şiirinin yayımlanmasından sonra, Yaşar Nabi’nin çıkardığı “Varlık”Dergisiyle Hilmi Ziya’nın sahibi olduğu “İnsan” dergisi ve Ahmet İhsan’ın “Servet -i Funun” dergisinde sürekli yazan şair ve yazarlarla kısa surede tanışmış; Beyoğlu’ndakiKahvehane ve meyhanelerde yapılan şiir sohbetlerine katılmış; Sait Faik’le, Cahit Sıtkı’yla, Sabahattin Batur’la, Nevzat Sudi’yle, Naim Tirali’yle Celal Sıla’yla vb. bircok şairle tanışma fırsatını bulmuş ve zamanlarının büyük bir bölümünü buralarda geçirmiştir. [9]
“ Şiiri bir matematik olarak gören bir anlayışla”  yazmaya başlamıştır. “ şiir, onun için büyülü, gizemli, coşku verici bir matematiktir. Çözüldükçe gizemleri ortaya çıkan, insanı heyecanlandıran bir imgeler bütünüdür.”[10]
Bir  dönemde Garip şiirinden  uzaklaşan şair  İkinci Yeni şiiri  havasına girer. Kendisine özgü bir biçimde insan-doğa ilişkisine felsefe düzleminde yaklaşır. Son dönemlerindeki şiirlerinde ise ölçü ve kafiyeye önem vermemekle birlikte uyuma önem veren soyutlamalara ilgi duyan, II. Yeni şairlerinin aksine noktalama işaretlerini kullanan, kendine özgü bir şair olmayı başarmıştır.
1960 lardan sonra  düşünce yönü ağır basan şiirlere yönelmiş [11] 1976 sonrasında ise yalınlığı elden bırakmadan dilde derinlik arayışına başlamış,. Şiirlerinde kent insanlarının gündelik ilişkilerini, saçmalıklarını, çatışmaya varan tartışmalarını ele almıştır.
İlk öyküsü 1940’ta Küllük dergisinde çıkmış olan yazar  sayı olarak daha çok oyun yazmış, şair olarak da tanınmıştır. Gazoz Ağacı adlı öyküsü ise yazarın olgunluk döneminde yazdığı bir esridir.  Öykü ve oyunlarında ise psikolojik öğeleri ve biçim arayışlarını öne çıkarmıştır. Sabahattin Kudret Aksal, olaylardan ziyade sıradan insanların anlık kesitlerini yazmayı tercih eden bu nedenle Cehov tarzı, kesit hikâyelerinin benzeri öyküler yazan bir öykücüdür. Öykülerinde Avare insanların anlık hallerinden yola çıkarak sıradan insanların aile içindeki sarsıntıların, yakınların ölümünü, uğradıkları ihanetleri dile getiren yazar, bunları yaparken de daha ziyade çocukluğunda ve ilerleyen yaşamında gözlemlediği olaylardan faydalanmıştır[12]
Çeviriler ve sanat üzerine yazılar da yayınlamış üretken bir şair tiyatrocu ve yazar olmuştur.

ESERLERİ
Şiirleri
Şarkılı Kahve (1944)
Gün Işığı (1953)
Duru Gök (1958)
Elinle (1962)
Eşik (1970)
Çizgi (1976)
Şiirler (1979, toplu şiirler)
Zamanlar (1982)
Bir Zaman Düşü (1984)
Şiirler (1988, toplu şiirler)
Buluşma (1990)
Batık Kent (1993, ölümünden sonra, son şiirleri)
Bir Gün İstanbul
Bir Resimde Atatürk,
Atatürk Anadolu’da Anadolu’muz
Anadolu’muz
Öykü
Gazoz Ağacı, Yaralı Hayvan
Oyunlar
Evin Üstündeki Bulut (oynanışı: 1948)
Şakacı (1952)
Bir Odada Üç Ayna (1956)
Tersine Dönen Şemsiye (1958)
Kahvede Şenlik Var (1966)
Kral Üşümesi (1970)
Bay Hiç – Sonsuzluk Kitabevi (1981)
Önemli Adam (1983)
Önemli Adam
quasimedo elmeraldo’nun oyunu
Deneme
Geçmişle Gelecek (1978) Ayrıca, Paul Éluard ve Charles Baudelaire’den şiirler çevirdi

Ödülleri
1999 İstanbulu dinliyorum
1955 Sait Faik Armağanı Gazoz Ağacı’yla (Haldun Taner ile paylaştı)
1957 Türk Dil Kurumu Ödülü Yaralı Hayvan ile
1965-1966 Ankara Sanatsevenler Derneği ödülü Kahvede Şenlik Var ile
1980 Yeditepe Şiir Ödülü Şiirler ile
1980 ve 1987 Avni Dilligil Tiyatro ödülleri
1985 ENKA Öykü Ödülü “Vav’lar” ile
1990 Sedat Simavi Ödülü
1990 Kültür Bakanlığı Tiyatro Onur Ödülü
1992 Edebiyatçılar Derneği Onur Ödülü
2000 Sonsuzluk Kitapevi Başarı Ödülü[13]

Kaynakça

[1] Gülfidan KESER,  SABAHATTİN KUDRET AKSAL’INTİYATROLARI VE TİYATROCULUĞUFIRAT ÜNİV.SBE TDE.A.B. DALIYÜKSEK LİSANS TEZİ, Elazığ 2007, shf,5
[2] Gülfidan KESER,  SABAHATTİN KUDRET AKSAL’INTİYATROLARI VE TİYATROCULUĞUFIRAT ÜNİV.SBE TDE.A.B. DALIYÜKSEK LİSANS TEZİ, Elazığ 2007, shf,5
[3] Gülfidan KESER,  SABAHATTİN KUDRET AKSAL’INTİYATROLARI VE TİYATROCULUĞUFIRAT ÜNİV.SBE TDE.A.B. DALIYÜKSEK LİSANS TEZİ, Elazığ 2007, shf,5
[4] Gülfidan KESER,  SABAHATTİN KUDRET AKSAL’INTİYATROLARI VE TİYATROCULUĞUFIRAT ÜNİV.SBE TDE.A.B. DALIYÜKSEK LİSANS TEZİ, Elazığ 2007, shf,5
[5] Anonim, Sabahattin Kudret Aksal, http://www.biyografi.net/kisiayrinti.asp?kisiid=794, son erişim, 11-09-2013
[6] Gü lfidan KESER,  age, ( Elazıg-2007) shf.10-11
[7] Gü lfidan KESER,  age, ( Elazıg-2007) shf.10-12
[8] Sabahattin Kudret Aksal”. milliyet.com.tr. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2012
[9]  Gü lfidan KESER,  age, ( Elazıg-2007) shf.10-11
[10] Gü lfidan KESER,  age, ( Elazıg-2007) shf. 17
[11] Dr Aslan TEekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Kitap, 2005, Ankara  s.38
[12] https://edebiyatvesanatakademisi.com/kitap-ozetleri-ve-elestirileri/gazoz-agaci-hakkinda-ve-konusu-sabahattin-kudret-aksal/33975
[13]  http://tr.wikipedia.org/wiki/Sabahattin_Kudret_Aksal

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir