Kapat

Necati Cumalı

Anasayfa
ANSİKLOPEDİ Necati Cumalı

Cumhuriyet Dönemi şair ve yazarlarından birisi olan Necati Cumalı, 13 Ocak 1921Yunanistan’ın sınırları içinde bulunan Florina’da doğmuş, 80 yaşında iken 10 Ocak 2001, İstanbul’da ölmüştür.

Necati Cumalı Balkan Savaşları’ndan sonra Yunanistan’ın eline geçerek Osmanlı Devleti sınırları dışında kalan Yunanistan’daki Florine ( Cuma ) kasabasında 13 Ocak 1921 yılında dünyaya gelmişti. Kurtuluş Savaşı’ndan sonra  yapılmış olan mübadele yıllarında 1923 Türkiye’ye göçe dip Urla’ya yerleşmiş çiftçi bir ailedir.

Ailesinden dinlediği Makedonya hikâyelerini aldığı notlar ve yaptığı birkaç ziyaret sayesinde, yazdığı “Makedonya 1900″de yer alan Dila Hanım hikayesi ile filmleştirecek “Viran Dağlar”da ise, babasının dayısının oğlu Zülfikar Bey’in hikayesini anlatacaktı.
Necati Cumalı  İlkokulunu Urla’da bitirdikten sonra İzmir Erkek Muallim mektebinin ortaokuluna giderek bu okuldan mezun oldu.  Okul yıllarında ailesi ile birlikte çiftçilik yapıyor, yaz aylarında ve boş kaldığı vakitlerde onlara yardım ediyordu. Tütün tarlalarında çalışırken Urla’daki köylülerin ve çiftçilerin yaşam mücadelelerine özlemlerine, dertlerine aşklarına gelenek ve göreneklerine şahit olmuştu. Necati Cumalı bu günlerinde gözlemlediklerini daha sonraki şiirlerinde romanlarında öykü ve romanlarında malzeme olarak kullanacaktı. Lise öğretimini yatılı İzmir Atatürk Lisesi’nden 1938 yılında mezun olarak tamamladı. [1] İzmir Atatürk Lisesi’nde okudu­ğu yıllarda edebiyata ilgi duydu. Şiirler yazıyor ve bunları Urla’daki bir dergide yayımlıyordu.[2]

Liseden sonra önce İstanbul Hukuk Fakültesine girdi.  İlk şiirlerini Urla Halkevi dergisinde yayımlayan Necati Cumalı Fakülte yıllarında da edebiyat olan ilgisini sürdürmüştü. Daha sonra Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne giderek bu fakülteden mezun oldu.  (1941). Ankara Hukuk Fakültesi’nde okudu­ğu yıllarda (1939-41) Orhan Veli, Nurullah Ataç gibi şair ve yazarlarla dostluk kurmuş, Orhan Veli’nin şiir anlayışından etkilenmişti. Mezun olduktan sonra Milli Eğitim Bakanlığı yayın müdürlüğünde daha sonra da Ankara’da Toprak Mahsulleri Ofisi’nde (1941-1942) çalıştı. 1943 yılında askere giden Cumalı askerlik dönüşünde Ankara’ya yerleşti. Kızıl Çullu kitabını yayımladı.[3]

Bir müddet Ankara Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü’nde (1945-1949) yılarlı arasında çalıştı. Daha sonra Urla ve İzmir’de avukatlık yaptı. 1948-1957 bu yıllar arasında İzmir ve Urla’yı yeniden gezmiş, çocukluk yıllarından da bildiği izlenimlerle birleştirerek, Susuz Yaz, Tütün Zamanı gibi romanları ile öykü ve oyunlarında aktardı.
Bu yıllarda ard arda üç şiir kitabını yayımladı.  Kızılçullu Yolu (1943), 2. Harbe Gidenin Şarkıları (1945), 3. Mayıs Ayı Notları (1947) Bu eserlerinden sonra kendisini düz yazıya vermeye başlamış, oyun, öykü ve roman üzerinde de yoğunlaşmaya başlamıştı. [4]

(1950-1957). Paris Basın Ataşeliği memurluğu (1957-1959) ile İstanbul Radyosu redaktörlüğünden sonra (1959-1963) tamamen serbest yazarlığa yöneldi ve İstanbul’a yerleşti. [5] 1957-1959 yıllarında Türkiye’nin Paris Büyükelçiliği Basın Ataşeliği’nde çalışmıştı.[6]

Türkiye’ye dönen Cumalı 1959 – 1963 yıllarında İstanbul Radyosu’nda redaktörlük yaptı.[7] 1960’ta evlendi; 1963-1965 arasında eşinin Dışişleri’ndeki görevi nedeniyle  Tel-Aviv’e, sonra da Paris’e gitti. Bundan sonraki yıllarda yurt dışı gezilerine çıkan yazar, edebiyat çalışmalarını aralıksız olarak sürdürdü. 1963 ten sonra devlet görevlerinden emekli oldu. 1963 yılından itibaren hayatını yazarak kazanmaya başlayan Necati Cumalı 1970 yılına kadar Urla’da serbest avukat olarak çalıştı ve boş zamanlarında kendini edebiyata verdi.

1970 yılında İstanbul’a yerleşti. 1970 ten sonrası hayatının geri kalan kısmını İstanbul’da tamamladı.
Cumalı, sonraki yıllarda yaşamını roman ve oyun yazarlığı ile sürdürdü. 1992’de, Necati Cumalı da 70 yaşında iken TYS, Oktay Akbal’ın başkanlığında. Necati Cumalı için 13 Ocak 1992 günü Karaca Tiyatrosu’nda “Necati Cumalı Gecesi”  bir tören olarak düzenledi. Ayrıca Türk Dili Dergisi 992 yılının Mayıs ayındaki 30. Sayısını Necati Cumalı sayısı olarak yayımlandı.[8]
Yugoslavya, Bulgaristan, ABD, Sovyetler Birliği, İran, Yunanistan ve Çekoslovakya’dan davetler aldı ve bu ülkelere ziyaretler gerçekleştirdi.[9]

Öykü ve romanlarından önemli bir kısmı filme alındı.  Tiyatro oyunları yıllarca sahnelenip televizyona ve sinemaya uyarlandı. Eserleri peş peşe baskılar yapan, yabancı dillere çevrilen Necati Cumalı çok sayıda da ödül aldı.

10 Ocak 2001 tarihinde yakalandığı karaciğer kanserinden kurtulamayarak İstanbul’da hayata veda etti. [10]

ESERLERİ

Şiir kitapları:

1. Kızılçullu Yolu (1943), 2. Harbe Gidenin Şarkıları (1945), 3. Mayıs Ayı Notları (1947), 4. Güzel Aydınlık (1951), 5. Denizin İlk Yükselişi (İlk üç kitapta yer alan şiirle­rin tamamı, 1945), 6. imbatla Gelen (1955), 7. Güneş Çizgisi (1957), 8. Yağmurlu Deniz (Son iki kitabın 2. baskısı ve yeni şiirleri, 1968), 9. Başaklar Gebe (1970), 10. Ceylân Ağıdı (1974), 11. Aç Güneş (Bütün şiirleri, 1980), 12. Bozkırda Bir Atlı (1981), 13. Yarasın Beyler (1982).

Hikaye kitapları:
1. Yalnız Kadın (1955), 2. Değişik Gözle (1956), 3. Susuz Yaz (1962), 4. Ay Büyürken Uyuyamam (1969), 5. Makedonya 1900 (1976), 6. Kente inen Kaplanlar (1976), 7. Dilâ Hanım (1978), 8. Revizyonist (1979), 9. Yakubun Koyunları (1979), 10. Aylı Bıçak (1981).

Romanları:

1. Tütün Zamanı ( Zeliş )(1959, 2. baskısı Zeliş adı ile, 1975, 1979), 2. Yağmurlar ve Topraklar (1973), 3. Acı Tütün (1974), 4. Aşk da Gezer (1975).

Oyunları:

Bunların sayısı onsekiz olup altı kitapta toplanmıştır. 1. Boş Beşik, 2. Ezik Otlar, 3. Vur Emri, 4. Susuz Yaz, 5. Tehli­keli Güvercin, 6. Yeni Çıkan Şarkılar, 7. Nalınlar, 8. Masallar, 9. Kaynana Ciğeri, 10. Derya Gülü, 11. Aşk Duvarı, 12. Zorla İspanyol, 13. Gömü, 14. Bakanı Bekliyoruz, 15. Kristof Ko-lomb’un Yumurtası, 16. Mine, 17. Yürüyen Geceyi Dinle, 18. İş Karar Vermekte.
Denemeler:
1. Niçin Aşk (1971), 2. Senin İçin Ey Demokrasi (1976), 3. Etiler Mektupları (1982).

Diğer eserleri:
1. Langston Hughes’ten Şiir Tercümeleri (1961), 2. Appollanaite’den Şiir Tercümeleri (1965). Susuz Yaz hikâye­si hem tiyatroya uygulandı, hem de filme çekildi. Dilâ Ha­nım hikâyesi de filme alındı (1978). Boş Beşik oyunu filme alındı (1955). Yağmurlu Deniz adlı sür kitabı ile TDK 1969 Şiir Ödülü aldı. Değişik Gözle kitabı ile 1957, Makedonya 1900 kitabı İle de 1977 Salt Faik Hikâye Armağanı’nı kazan­dı.

Ödülleri
1957 Sait Faik Hikaye Armağanı (Değişik Gözle adlı kitabıyla)
1969 Türk Dili Kurumu Şiir Ödülü (Yağmurlu Deniz adlı kitabıyla)
1984 Yeditepe Şiir Ödülü (Bütün Şiirleri I ile,  Tufandan Önce)
1995 Yunus Nadi Ödülü
1995 Orhan Kemal Ödülü: Viran Dağlar romanı ile
1. Ömer Asım Aksoy Ödülü
1977 Sait Faik Hikâye Ödülü: 1957 ve Makedonya 1900 kitabıyla
1981 Kültür Bakanlığı Tiyatro Ödülü: Dün Neredeydiniz? adlı oyunu ile

KAYNAKÇA

[1] Dr Aslan Tekin, Edebiyatımızda İismler, Elips Yayınları, Ankara, 2005, shf. 143
[2]  Temel Britannica, Necati Cumalı Maddesi,
[3] Dr Aslan Tekin, Edebiyatımızda İismler, Elips Yayınları, Ankara, 2005, shf. 143
[4]  Ahmet Miskioğlu, Necati Cumalı Üstüne, Türk Dili Dergisi, Yıl 14, Cilt 14- , Sayı 83 Mart Nisan, 2001
[5] Şahamettin Kuzucular, Necati Cumalı Hayatı Edebi Kişiliği Şiirleri http://www.edebiyatvesanatakademisi.com
[6] Dr Aslan Tekin, Edebiyatımızda İismler, Elips Yayınları, Ankara, 2005, shf. 143
[7] Temel Britannica, Necati Cumalı Maddesi,
[8]  Ahmet Miskioğlu, Necati Cumalı Üstüne, Türk Dili Dergisi, Yıl 14, Cilt 14- , Sayı 83 Mart Nisan, 2001
[9] Anonim, Necati Cumalı Biyografi, biyografi.info/kisi/necati-cumali, son erişim- 12-09 2013
[10] http://tr.wikipedia.org/wiki/Necati_Cumal%C4%B1

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir